• kruimelpad:
• Hooge Kampse Plas >
• Amerongse Bovenpolder >
• Herinrichting Bemmelse Waard

Herinrichting Bemmelse Waard

Dienst Landelijk Gebied, Staatsbosbeheer, de Landinrichtingscommissie Ooijpolder, Wienerberger en Zand en grintmaatschappij DOS werken samen om de herinrichting Bemmelse Waard uit te kunnen voeren. Naast natuurontwikkeling en extensieve recreatie speelt veiligheid een belangrijke rol in het inrichtingsplan Bemmelse Waard. Door het aanleggen van geulen en verlagen van maaiveld ontstaat er meer ruimte voor de rivier bij hoogwater. Het project loopt vooruit op de Planologische Kern Beslissing (PKB) Ruimte voor de Rivier en is als een autonome ontwikkeling opgenomen in het veiligheidsprogramma.

Aanleiding

Alle benodigde vergunningen, ontheffingen en toestemmingen voor de herinrichting zijn in 2008 afgegeven door de betrokken overheden. Als gevolg van een late wijziging van de laad- loswal locatie is met de provincie Gelderland afgesproken om nog een drietal aanvullende maatregelen uit te voeren om het inrichtingsplan verder te verrijken. Hiervoor worden momenteel de procedures doorlopen.

De eerste maatregel heeft betrekking op het omzetten van een strookasfalt gelegen naast de bestaande zomerkade in stroomdalgrasland. De tweede maatregel betreft het deels verondiepen van de bestaande recreatieplas en de derde maatregel is het omzetten van een perceel van 5 ha noordelijk van het huidige installatieterrein in natuur. In deze brochure lichten we eerst het vastgestelde inrichtingsplan toe, hierna gaan we nader in op de aanvullende maatregelen.

Plangebied

De Bemmelse Waard is een uiterwaardgebied ten oosten van Lent en ten zuiden van Bemmel aan de noordoever van de Waal. De Bemmelse Waard ligt in het natuurontwikkelingsgebied De Gelderse Poort. De Gelderse Poort ligt in de vierhoek Arnhem - Nijmegen - Kleef -Emmerich.

Het rivierenlandschap in de Gelderse Poort krijgt een natuurlijke uitstraling. De ambitie van de provincie Gelderland voor dit gebied is om de Ecologische Hoofdstructuur te versterken door natuurbehoud en rootschalige natuurontwikkeling gericht op het ontwikkelen van een aan de rivier gebonden ecosysteem.

Inrichtingsplan

Het hooggelegen gebied ter hoogte van Haalderen wordt aan de dijk uitgebreid en opgehoogd met circa 3 meter grond. In de toekomst kunnen grote grazers hier naar toe vluchten als het hoogwater wordt. Ze kunnen er komen via een smalle natuurlijke zone aan de noordzijde van de steenfabriek, en via de weg over de oude defensiedijk.

Hoogwatervluchtplaats voor vee

Deelgebied tussen de hoogwatervluchtplaats en de centrale geul

De huidige situatie van waterplassen met bosbegroeiing blijft grotendeels gehandhaafd. Door de aanwezigheid van de bever worden hier geen maatregelen uitgevoerd. Het wandelpad vanuit het dorp Haalderen blijft toegankelijk, het pad wordt om de centrale geul heen geleid.

Centrale geul, noordzijde fabriek

Dwars door het gebied wordt van oost naar west een geul met natuurvriendelijke oevers aangelegd. Deze geul loopt ten noorden van de steenfabriek, vanaf de toegangsweg naar de steenfabriek in het oosten tot aan de zandwinplas in het westen van het plangebied. Aan de oostzijde van de geul wordt meer zand gewonnen, de geul wordt hier extra diep.

Fabrieksterrein

Alle bedrijfsmatige activiteiten in het gebied komen op één plek te liggen. Dit komt de rust en de natuurlijke kwaliteit van het gebied ten goede. Het fabrieksterrein krijgt een druppelvorm om de doorstroming bij hoogwater te bevorderen. Het fabrieksterrein aan de oostkant van het plangebied komt te vervallen en wordt aan de westzijde van de huidige productielocatie gecompenseerd. De zandverwerkingsinstallatie, gelegen tussen de recreatieplas en de zandwinplas, wordt verplaatst naar het fabrieksterrein. Direct aansluitend aan de steenfabriek komt een laad- en loswal om het aantal transporten per vrachtwagen door de uiterwaard en de aangrenzende dorpen tot een minimum te beperken. Het bestaande fiets- en wandelpad wordt langs de noordzijde van het terrein gelegd waar de aanwezige cultuurhistorische elementen uit de Koude Oorlog, zoals de tankkazematten, zichtbaar en bereikbaar worden voor recreanten.

Noordelijke plas

De noordelijke plas, ten noorden van de centrale geul, wordt aangelegd voor een betere doorstroming bij hoog water. In deze plas wordt hercultiveringsspecie en zand gewonnen.

Zandwinplas

De bestaande zandwinplas wordt conform de vigerende ontgrondingvergunning verder ontgrond. langs de zuidkant van de zandwinplas komt een doorgang voor wandelaars
en vee. De plas wordt gebruikt voor de onderwater opslag van zand en grind dat uit de andere plassen gewonnen wordt.

Recreatieplas

De huidige recreatieoever aan de oostkant van de recreatieplas blijft gehandhaafd. Ook het aanwezige strandje verandert niet. De huidige toegangsweg langs de plas naar de Waal blijft ook bestaan. Voor de doorstroming bij hoog water en om de waterkwaliteit te bevorderen komt er aan de zuidzijde van de recreatieplas een aansluiting tussen de diepe plas en de aanwezige ondiepe plas waar in het verleden klei is gegraven voor de dijkverbetering.

Wegen en paden

De fiets- en wandelpaden blijven openbaar toegankelijk. Voor gemotoriseerd verkeer blijft de huidige situatie gehandhaafd, hetgeen inhoudt dat het gebied slechts ten dele voor gemotoriseerd verkeer is opengesteld. Voor gemotoriseerd verkeer wordt het gebied minder toegankelijk, de steenfabriek en de aanwezige woningen blijven wel voor verkeer bereikbaar. Nieuw zijn de veeroosters om de grazers in het gebied te houden.
Recreatie in de vorm van struinen wordt binnen de gehele Bemmelse Waard mogelijk. Honden zijn alleen aangelijnd toegestaan.

Verbinding recreatieplas naar dijkverzwaringsplas

Voor de doorstroming bij hoog water en om de waterkwaliteit te bevorderen komt er aan de zuidzijde van de recreatieplas een aansluiting tussen de diepe plas en de aanwezige ondiepe plas waar in het verleden klei is gegraven voor de dijkverbetering.

Overige droge gebiedsdelen

In het gehele gebied komt een afwisseling van ooibos en een kruidenrijk grasland tot ontwikkeling waar grote grazers het gehele jaar aanwezig zijn. Het bestaande bos wordt grotendeels gehandhaafd. In de grazige ruigte kunnen plaatselijk wilgen en andere bomen en struiken opkomen.

Landbouwgebieden

Een deel van het gebied behoud haar agrarische functie. Het zijn de gronden ten zuiden en noordoosten van de recreatieplas en ten noordoosten van het fabrieksterrein, aan de overzijde van de daar gelegen geul. Op deze gronden kan het bestaande agrarische gebruik worden voortgezet. Daar waar mogelijk zijn de pachtcontracten aangepast zodat de grond alleen als grasland gebruikt kan worden.

Aanvullende maatregelen

De samenwerkende partijen streven naar een verbetering van de ruimtelijke en de ecologische kwaliteiten van het gebied en naar een continuering van de bestaande bewoning en bedrijvigheid in de Bemmelse Waard. Het huidige inrichtingsplan wordt op basis hiervan uitgevoerd.
In overleg met onder andere de provincie Gelderland is besloten om aanvullend hierop nog een aantal maatregelen uit te voeren om de doelstellingen verder te kunnen versterken.

Omzetting asfalt naar grasland

De brede strook asfalt langs de bestaande zomerkade wordt voor een deel (1 hectare) verwijderd en ingezaaid met kruidenrijk graszaad. De kade vervult geen enkele functie ten behoeve van de waterkering en levert ook geen bijdrage aan de ecologische kwaliteiten van het gebied.

Omzetting agrarisch gebied naar natuur

Een strook grasland (5 hectare) ten noorden van de huidige zandwinning wordt uit landbouwkundig gebruik genomen en omgezet in natuur. Hiermee ontstaat meer ruimte voor natuurlijke begrazing.

Verondiepen van de recreatieplas

In de oostelijke helft van de Bemmelse Waard ligt een bestaande diepe zandwinplas met steile taluds zonder veel natuurwaarden. De plas is op het diepste punt ca. 25 meter. Hoewel de plas elk jaar, door aanzanding en opslibbing na hoogwater periodes, een beetje minder diep wordt, gaat dit proces erg langzaam.
Door ondiepere delen te maken, neemt de natuurwaarde in de plas toe.Langs de noordoever wordt de plas zelfs helemaal droog gemaakt voor kruidenrijk grasland

Materiaal

Voor de verondieping worden herbruikbare waterbodems en overtollige grond vanuit de omgeving gebruikt. De materiaal wordt volgens de systematiek van het nieuwe Besluit Bodemkwaliteit klasse A en B genoemd. De grond wordt met vrachtwagens hiernaartoe vervoerd. Tenslotte wordt een laag schone grond (leeflaag) aangebracht van tenminste een halve meter dik.

 

Uitvoering en planning

De uitvoering van het inrichtingsplan is volgens planning de eerste week van januari 2010 gestart en neemt twee jaar tijd in beslag. De aanvullende maatregelen, zoals toegelicht in het vorige hoofdstuk, vinden ook in deze periode plaats met uitzondering van het verondiepen. Dit betekent dat de uiterwaard begin 2012 helemaal ingericht is. In de uitvoeringsperiode blijft de uiterwaard geheel toegankelijk voor wandelaars, fietsers en natuurliefhebbers.

Het verondiepen vindt plaats op duurzame en verantwoorde wijze in een periode van 10 jaar. Jaarlijks wordt de voortgang gerapporteerd aan het bevoegd gezag.

 Download hier de brochure